bilinmeyene neden x denir

İçinde "neden?" kelimesi geçen sorularınız...

bilinmeyene neden x denir

İleti editör » 07 May 2008, 13:36

bilinmeyene neden x denir?
Kullanıcı avatarı
editör
 
İleti: 1078
Kayıt: 28 Arl 2007, 20:43

bilinmeyene neden x denir

İleti editör » 09 May 2008, 00:09

X harfinin "şey" kelimesinden geldiği gibi bazı söylentiler dolaşmaktadır. Ancak gerçekliği konusunda kesin bir şeyler bilinmemektedir. Şahsi fikrime göre x'in bilinmeyen oluşu "şey" kelimesinden gelebilir tabi. Ama x'in bilinmeyen oluşunun temelinde tek harf olması, diğer harflerden daha farklı olması, kolay yazılması gibi etkenler olabilir. Cebir (matematik) de bunlar önemlidir.
Kullanıcı avatarı
editör
 
İleti: 1078
Kayıt: 28 Arl 2007, 20:43

Re: bilinmeyene neden x denir

İleti editör » 09 May 2008, 00:09

İnsanlık bildiği her şeyi unuttuktan sonra, her şeye baştan başlamış ve bilindiği gibi geometrinin temelleri Antik Yunan'da, cebirin temelleri de İslam medeniyetinde atılmıştır.

Şey, Arapça bir sözcüktür, Arapça'dan Türkçe'ye hem tekil, hem çoğul haliyle geçmiştir. (Tekili: ŞeY, Çoğulu: eŞYa). Şey, belki de Türkçe'de en sık kullanılan yabancı sözcüktür ama yalnızca Türkçe'yi etkilediği söylenemez.

Yine bilindiği gibi cebir müslüman Araplar'ın geliştirdiği bir bilimdir. Hatta, ismini El-Cebir'den alır, onun İngilizce'ye geçmiş hali de Algebra (El-Cebra) şeklindedir. Kelime anlamı olarak da CeBiR zor demektir. (CeBRen: zorla, meCBuR: zorunlu, meCBuRen: zorunlu olarak gibi formları dilimize girmiştir.)

O yıllar için cebirden kasıt, daha çok denklem çözümleridir. Örneğin biz, x²-5x+4=0 denklemini bugün, böyle yazarken, o gün için bu denklem, Arap dünyasında,

( şey • şey ) - (5 • şey) + 4 = 0

şeklinde yazılıyordu. (Zaten sıfır da Araça kaynaklıdır, ve bildiğim kadarıyla boşluk demektir. Bize aynen olduğu gibi, İngilizceye de sanırım Sıfır -> Zefro -> Zero şeklinde geçmiştir, neyse o konu dışı.) Arapların hemen hemen her buluşu ile ilk karşılaşanlar İspanyollar olmuştur. Bunu almışlardır ve dillerinde ş sesini veren harf x olduğundan "şey" kelimesini "xay" olarak yazmışlardır. Sonuç olarak bu denklemi İspanyollar;

(xay • xay) - (5 • xay) + 4 = 0

halinde yazmışlar, ama sonra bu xay sözcüğünün gereksiz yere uzatıldığını keşfetmişler ve bunun için de denklemlerde ilk harfini kullanmayı yeterli bulmuşlardır ve böylece;

x•x-5•x+4=0

yazımına kavuşmuşlardır. Yüzyıllar içinde de bu denklem artık,

x²-5x+4=0

halini almıştır.

(Not: Doğruluğundan mesul değilim, ama muhtemelen doğrudur.)

Yani özetle matematikte bilinmeyen olarak kullanılan x, şey'den gelmiştir.

Kaynak: Ugugug
Kullanıcı avatarı
editör
 
İleti: 1078
Kayıt: 28 Arl 2007, 20:43


Neden?

Kimler çevrimiçi

Bu forumu görüntüleyenler: Kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir

cron